LUDZIE WPROST

ANKIETA

Andrzej Wajda

Cofnij | Drukuj|

Reżyser filmowy i teatralny, scenarzysta i scenograf, laureat Oscara

Data urodzenia: 1926-03-06

Kategoria: Kultura, rozrywka i media

Biografia

Niewątpliwie największym życiowym sukcesem Andrzeja Wajdy, był film "Katyń". Otrzymał on nominacje do Oskara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny. "Katyń" to pierwszy polski film fabularny poświęcony zbrodni katyńskiej i kłamstwu katyńskiemu. Na ekrany kin w całej Polsce pojawił się 21 września 2007roku. "To była najtrudniejsza decyzja w moim życiu" - tak o sfilmowaniu historii zbrodni katyńskiej mówił przed polską premierą Andrzej Wajda. "To fabularny obraz o ludziach i ich historiach - niestety, film nie zdoła wyczerpać całej tematyki zbrodni katyńskiej, dlatego został wpisany w akcję, tak żeby prawda historyczna nie została zapomniana" - mówi reżyser. "Musiałem zrobić ten film. To historia mojej matki, mojego ojca - zwykłych ludzi, którzy walczyli z reżimem".

Wajda jest także autorem scenariuszy do wielu własnych filmów, m.in. "Popiołu i diamentu" "Lotnej", "Wszystko na sprzedaż", "Krajobrazu po bitwie", "Brzeziny", "Ziemi obiecanej", "Smugi cienia", "Bez znieczulenia", "Dantona", "Kroniki wypadków miłosnych" i "Pierścionka z orłem w koronie". W latach 80. Wajda angażował się także w działalność polityczną. Był członkiem komitetu doradczego "Solidarności" przy Lechu Wałęsie (1981 - 1989), wszedł do Senatu w 1989 r., a w latach 1992 - 94 był członkiem Prezydenckiej Rady Kultury. Pełnił funkcję prezesa Stowarzyszenia Filmowców Polskich w latach 1978-1983. Jest też honorowym członkiem Związku Polskich Artystów Plastyków (ZPAP) od 1977 roku.

Andrzej Wajda ma w swoim dorobku także reżyserowanie spektakli teatralnych, m. in. w latach 60. w warszawskim Teatrze Ateneum, w krakowskim Teatrze Starym (1962-1998), współpracował też z wieloma scenami zagranicznymi.
Najwybitniejsze inscenizacje teatralne to: "Wesele" wystawione na deskach Teatru Starego, "Biesy" według (1971), "Noc listopadowa" Wyspiańskiego (1974), Sprawa Dantona (1976) w Teatrze Powszechnym, Nastazja Filipowna według Idioty Fiodora Dostojewskiego (1977) z kreacjami Jerzego Radziwiłowicza i Jana Nowickiego, Antygona (1984) Stary Teatr w Krakowie). Głośna był też "Hamlet" z Teresą Budzisz-Krzyżanowską w roli tytułowej (Stary Teatr - 1989 r.).

Andrzej Wajda rozpoczął studia na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych tuż po zakończeniu wojny w 1946 r., by po trzech latach kontynuować edukację już w łódzkiej "Filmówce". W 1953 ukończył tam wydział reżyserii.
Debiutował w 1955 r. filmem "Pokolenie", który wraz z "Kanałem" z 1957 r. i "Popiołem i diamentem" (1958) zapoczątkował nurt nazywany polską szkołą filmową; mieści się w nim także "Lotna". Tematyka rozliczeń z przeszłością wojenno-okupacyjną oraz z narodowymi mitami przewija się zresztą przez całą twórczość Wajdy. Wystarczy wymienić takie obrazy jak m.in.: "Popioły" z 1965 r., "Krajobraz po bitwie" (1970), "Wesele", "Pierścionek z orłem w koronie" (nienajlepiej przyjęty przez krytykę; pisano, że był to film stanowiący prawdziwy koniec szkoły polskiej) oraz "Post mortem. Opowieść katyńska", najnowszy film, do którego zdjęcia ukończono w styczniu 2007 r. To dla Wajdy szczególna realizacja, bo jednym z zamordowanych w katyńskim lesie oficerów był jego ojciec.
Filmy Wajdy to w większości adaptacje wybitnych utworów literackich. Oprócz kilku wyżej wymienionych są to m.in.: "Przekładaniec" wg Stanisława Lema (1968), "Brzezina" (1970) według Jarosława Iwaszkiewicza, "Piłat i inni" (1972) na podstawie "Mistrza i Małgorzaty" Michaiła Bułhakowa, nominowana do Oskara "Ziemia Obiecana" według Władysława Reymonta, conradowska "Smuga cienia (1976) w polsko-brytyjskiej koprodukcji, "Panny z Wilka" (1979) według Iwaszkiewicza (przyniósł on Wajdzie drugą nominację do Oscara) , a także późniejsze realizacje: "Pan Tadeusz" (1998) i "Zemsta" (2002) według Fredry. Według oryginalnych scenariuszy powstawały natomiast takie filmy jak: "Wszystko na sprzedaż", ,,Polowanie na muchy" (1970), "Bez znieczulenia" (1978) czy "Dyrygent" (1980) z wybitnym angielskim aktorem Johnem Giełgudem w roli tytułowej.
Pod koniec lat 70. i na początku 80. powstały dwa znaczące obrazy w dorobku artysty, krytyczne wobec najnowszej PRL-owskiej historii - "Człowiek z marmuru" (1977) i jego kontynuacja "Człowiek z żelaza" z 1981 r. W tym drugim, kręconym na gorąco w czasie 16 miesięcy istnienia pierwszej "Solidarności" reżyser mógł już bez kamuflazu mówić o dramatycznych wydarzeniach z najnowszej historii, m.in. o masakrze robotników na Wybrzeżu.
Część filmów Wajda zrealizował za granicą. Dotyczy to lat 80. po wprowadzeniu stanu wojennego. We Francji nakręcił wówczas "Dantona" (1983) z Gerardem Depardieu i Wojciechem Pszoniakiem oraz "Biesy" według Dostojewskiego (1988), w których zagrał m.in. Omar Shariff. W Niemczech natomiast powstała "Miłość w Niemczech (1983).
Jedynym filmem nakręconym w tym czasie w Polsce była "Kronika wypadków miłosnych", adaptacja powieści Tadeusza Konwickiego pod tym samym tytułem.