W wieku 16 lat rozpoczął przygotowanie wojskowe w zakresie obrony przeciwlotniczej. W listopadzie 1944 roku został wcielony do Wehrmachtu. W roku 1945 internowany w obozie dla jeńców wojennych jako niemiecki żołnierz. W czerwcu 1945 roku został zwolniony i wstąpił razem z bratem do monachijskiego seminarium.

29 czerwca 1951 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Przez następne lata był pomocnikiem biskupa Fryzyngi (1957-1959) a następnie pełnił funkcję profesora w Bonn (1959-1969), Muenster (1963-1966), Tybindze (1966-1969) oraz Ratyzbonie (od 1969 roku). W marcu 1977 roku papież Paweł VI nominował Ratzingera na arcybiskupa Monachium i Fryzyngi, w czerwcu zaś tego samego roku mianował kardynałem.

25 listopada 1981 otrzymał nominację na prefekta Kongregacji Nauki Wiary z rąk papieża Jana Pawła II. W 2002 r. został wybrany dziekanem Kolegium Kardynalskiego (od 1998 piastował urząd wicedziekana). Na tym urzędzie Ratzinger, nazywany "pancernym kardynałem" wystąpił przeciwko popularnej w Ameryce Łacińskiej "teologii wyzwolenia", która próbowała łączyć elementy Ewangelii z marksizmem, ogłosił ostre potępienie małżeństw homoseksualnych i zganił "radykalny feminizm" jako ideologię, która podkopuje rodzinę i zamazuje naturalne różnice między mężczyzną i kobietą. Ustawy aborcyjne państw zachodnich nazwał "kulturą śmierci". W latach 90. wystąpił przeciwko teologom, głównie w Azji, którzy widzieli w religiach niechrześcijańskich część Bożego planu zbawienia ludzkości. Jego zdaniem, tylko Kościół katolicki jest właściwą drogą do pełnego zbawienia.

Z czasem objął wiele funkcji w Kurii Rzymskiej m.in. przewodniczącego Papieskiej Komisji Biblijnej, przewodniczącego Międzynarodowej Komisji Teologicznej, członka Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów, członka Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, członka Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan.

8 kwietnia 2005 roku kardynał Ratzinger celebrował mszę świętą podczas uroczystości pogrzebowych Jana Pawła II.

19 kwietnia 2005 roku - w drugim dniu konklawe, został wybrany kolejnym (265., według innej rachuby 266.) papieżem i przybrał imię Benedykta XVI. Otrzymał 84 ze 115 głosów.

Od 1941 roku należał, co było wówczas w Niemczech obowiązkowe, do Hitlerjugend. Studiował filozofię i teologię na Uniwersytecie Monachijskim, w 1953 roku obronił pracę doktorską Lud Boży w nauce św, Augustyna o Kościele, a w 1957 r. uzyskał habilitację.