W 2000 roku opuścił Unię Wolności i razem z Maciejem Płażyńskim i Andrzejem Olechowskim założył Platformę Obywatelską. W wyborach w 2001 roku nowa partia zdobyła 65 mandatów, a na samego Donalda Tuska zagłosowało prawie 60 tys. osób. Tusk został wicemarszałkiem Sejmu. W następnych wyborach w 2005 roku otrzymał 79237 głosów i po raz kolejny zdobył mandat poselski.

W maju 2005 roku ogłosił start w wyborach prezydenckich. W pierwszej turze zdobył najwięcej, 36,33 proc. głosów i w drugiej turze spotkał się z Lechem Kaczyńskim. Przegrał w niej stosunkiem głosów 46 proc. do 54 proc.

W przyspieszonych wyborach parlamentarnych w październiku 2007 roku kierowana przez Tuska Platforma Obywatelska zdobyła ponad 41 proc. głosów. 16 listopada oficjalnie Donald Tusk został premierem. Wicepremierami w jego rządzie zostali Waldemar Pawlak i Grzegorz Schetyna.

Znalazł się w pierwszej dziesiątce plebiscytu "Gdańszczanin Tysiąclecia", jako jeden z zaledwie trzech współcześnie żyjących gdańszczan, obok noblistów Lecha Wałęsy i Güntera Grassa.

Otrzymał nagrodę Człowieka Roku 2008 przyznawaną przez tygodnik "Wprost". Więcej na ten temat na stronie http://ludzie.wprost.pl/cr/

Tusk jest autorem ponad 200 publikacji: najnowszej "Solidarność i duma" oraz "Idea gdańskiego liberalizmu", "Wizja parlamentu w nowej konstytucji RP", "Był sobie Gdańsk", "Dawny Sopot", "Wydarzyło się w Gdańsku 1901-2000" czy pierwszego w dziejach słownika polsko-kaszubskiego dla dzieci.

W 1989 roku wystąpił z "Solidarności" i utworzył razem z Januszem Lewandowskim oraz Janem Krzysztofem Bieleckim Kongres Liberalno-Demokratyczny. Dwa lata później został szefem KLD. W tym samym roku partia weszła do Sejmu, a Tusk został posłem I kadencji. Kolejne wybory KLD przegrał, ale Tusk zdobył w Gdańsku 50 tys. głosów, o 10 tys. więcej niż dwa lata wcześniej. Po wyborczej porażce Tusk oraz Tadeusz Mazowiecki, szef Unii Demokratycznej połączyli obie partie - powstała Unia Wolności. Tusk został wiceprzewodniczącym nowej partii. W 1997 roku wystartował w wyborach do Senatu. Zagłosowało na niego 230 tys. Gdańszczan. Zdobył mandat i został wicemarszałkiem Senatu. W 1999 roku zasłynął inicjatywą rozwiązania tej izby.

Jeszcze jako student Tusk zaangażował się w działalność opozycyjną: po zamordowaniu przez SB Stanisława Pyjasa współtworzył Studencki Komitet Solidarności, współpracował z Bogdanem Borusewiczem i Wolnymi Związkami Zawodowymi Wybrzeża. Tuż po skończeniu studiów zainicjował powstanie Niezależnego Zrzeszenia Studentów Polskich (później NZS) - stał się jednym z pierwszych jego liderów.

Pod koniec 1980 roku rozpoczął pracę jako dziennikarz tygodnika "Samorządność", został szefem "Solidarności" w wydającym go Wydawnictwie Morskim. Później był redaktorem w Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim.

W stanie wojennym uczestniczył między innymi w strajku okupacyjnym w Stoczni Gdańskiej, redagował prasę podziemną. Od 1984 roku do 1989 pracował jako robotnik wysokościowy w założonej przez Macieja Płażyńskiego spółdzielni "Świetlik". W maju i sierpniu 1988 roku był jednym z inicjatorów strajków.

W 1980 roku ukończył studia historyczne na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Gdańskiego. Jego praca magisterska była poświęcona kształtowaniu legendy Józefa Piłsudskiego w przedwojennych czasopismach.