W latach 1968-81 i od 1989 r. pracował naukowo na UŁ. W latach 1980-81 był członkiem MKS "S" Regionu Ziemia Łódzka, później wiceprzewodniczącym Zarządu Regionalnego oraz Członkiem Komisji Krajowej NSZZ"S". Aresztowany w dniu rozpoczęcia stanu wojennego i skazany na 6 lat więzienia za zorganizowanie akcji protestacyjnej przeciwko stanowi wojennemu W 1984 r. zwolniony na mocy amnestii, zaangażował się w kierowanie tajnym Ośrodkiem Badań Społeczno-Zawodowych "S" w Łodzi. W latach 1977-78 i 1990-91 był stypendystą w Instytucie Badań Problemów Ubóstwa na amerykańskim Uniwersytecie Wisconsin. Był ministrem pracy i polityki socjalnej w rządzie Jana Olszewskiego oraz ministrem, szefem Centralnego Urzędu Planowania w rządzie Hanny Suchockiej. Od 1997 r. był kierownikiem Rządowego Centrum Studiów Strategicznych w rządzie Jerzego Buzka, a od 2000 r. ministrem rozwoju regionalnego i budownictwa. Był posłem w latach 1991-93 i od 1997 r. W latach 1991-93 był wiceprezesem Zarządu Głównego ZChN, funkcję tę pełni ponownie od 2000 r. W 2003 roku utworzył nowe ugrupowanie polityczne - Chrześcijański Ruch Samorządowy. Od 19 listopada 2002 roku jest prezydentem Łodzi. W czerwcu 2005 ogłosił, że lekarze wykryli u niego nowotwór jelita grubego. Jako prezydent odmówił zgody na organizację Parady Wolności (tzw. Techno Parady) w Łodzi.

Jesienią 2009 r. SLD zebrało ok. 90 tys. podpisów w sprawie referendum, które miało rozstrzygnąć, czy Jerzy Kropiwnicki nadal będzie rządził miastem. 17 stycznia 2010 Kropiwnicki przegrał referendum i musiał odejść ze stanowiska prezydenta.

We wrześniu 2010 Kropiwnicki został doradcą prezesa NBP Marka Belki.

31 sierpnia 2006 odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

Doktoryzował się na Wydziale Ekonomiczno-Socjologicznym Uniwersytetu Łódzkiego.

Ukończył Wydział Handlu Zagranicznego SGPiS w Warszawie.