W latach 80., gdy Saddam Husajn zaczął prześladować Dawę, Dżawad al-Maliki uciekł z Iraku do Syrii. Skazany przez Saddama zaocznie na karę śmierci, powrócił dopiero po amerykańskiej inwazji wiosną 2003 roku. Jako polityk okazał się działającym zakulisowo zręcznym graczem, między innymi pomógł opracować nową konstytucję i zasiadł w komisji, która weryfikuje osoby na stanowiskach publicznych i kandydatów do służby w armii i policji, usuwając aktywistów rozwiązanej saddamowskiej partii Baas. Jako zagorzały przeciwnik Baas i aktywny działacz komisji lustracyjnej, Maliki nie zyskał popularności wśród arabskiej mniejszości sunnickiej. Jest przeciwny podzieleniu kraju na autonomiczne regiony według kryteriów etnicznych i wyznaniowych, co postulują Kurdowie.
Dżawad al-Maliki jest uważany za stanowczego polityka. Ma też reputację twardogłowego szyity. W poprzednim, tymczasowym parlamencie, Maliki jako szef komisji bezpieczeństwa narodowego, opracował projekt surowych ustaw "antyterrorystycznych", przewidujących karę śmierci nie tylko dla rebeliantów schwytanych z bronią w ręku, lecz także dla tych, którzy ich finansują i ukrywają.

Studia i doktorat z języka arabskiego na uniwersytecie w Bagdadzie