Wykłada na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Wyższej Szkole Europejskiej im. ks. Józefa Tischnera w Krakowie.

W latach 80. redagował w Krakowie podziemną "Arkę", jedno z najważniejszych niezależnych pism wydawanych w Polsce. (w związku z działalnością opozycyjną w 2005 r. Instytut Pamięci Narodowej przyznał mu status pokrzywdzonego).

Jest współzałożycielem (do 2005 roku także prezesem) Ośrodka Myśli Politycznej - instytucji zajmującej się niezależną analizą polityczną. Współtworzył ją w 1992 r. jako jedną z pierwszych w Polsce organizacji pozarządowych tego typu.

W ramach kampanii wyborczej w 2005 r. współorganizował w Krakowie happening pt. "Wielkie polowanie na ściąganie". Prof. Legutko przekonywał wówczas, że konieczna jest zmiana nastawienia i atmosfery wokół ściągania w polskich szkołach

W wyborach parlamentarnych startował w Krakowie z ramienia komitetu wyborczego PIS. Uzyskał najlepszy wynik do Senatu w tym mieście - blisko 229,5 tys. głosów.

Opublikował wiele książek, m.in. "Platona krytyka demokracji", "Spory o kapitalizm" i "Tolerancja. Rzecz o surowym państwie, prawie natury, miłości i sumieniu" , za co otrzymał nagrodę ministra edukacji narodowej. Tłumaczył też dzieła starożytnych filozofów greckich.

Pisał m.in. dla "Wprost", "Rzeczpospolitej", "Nowego Państwa" i "Życia".

13 sierpnia 2007 roku został powołany na stanowisko ministra edukacji przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Zastąpił na tym stanowisku lidera LPR Romana Giertycha.

Stanowisko stracił 5 listopada 2007 roku po dymisji rządu Jarosława Kaczyńskiego. Była to konsekwencja przegranych przez PiS październikowych wyborów parlamentarnych.
Od 4 grudnia 2007 roku Ryszard Legutko pełni obowiązki sekretarza stanu w Kancelarii Prezydenta Lecha Kaczyńskiego.

Jest profesorem filozofii, specjalizującym się w filozofii starożytnej i filozofii politycznej.